Çernobil Nükleer Santralı Patlaması
Çernobil Nükleer Santral’i Kiev’in 140 km kuzeyinde, Dinyeper ırmağı üzerinde baraj gölü kıyısında 1972′de kuruluydu. Her biri 1000 megawatt gücünde RBMK (kaynar sulu çok güçlü reaktör) tipi dört reaktörü vardı.
Çernobil Nükleer Santralı kazası 26 Nisan 1986′da, 01:23′te gerçekleşti. 25 Nisan günü santralın 4 numaralı reaktörünün olağan bakımı için kapatılmasından önce gereken bir deneyi yapmak üzere teknisyenler gücü yarıya azalttı, iki türbinden birini durdurdu. Reaktörün kalbindeki 215 denetim çubuğundan, 8 tanesi dışında, hepsi çıkarıldı. Oysa paçalanma sürecinin denetim altında tutulması için en az 30 çubuğun bırakılması gerekiyordu. Daha sonra; en az 700 MW olması gereken gücü 200 MW’a düşürdüler. Deney sırasında reaktörün kapanmasını önlemek için, bir tehlike anında reaktörü kapayan güvenlik sistemini devreden çıkardılar. 12 saat süren deney sırasında soğutma sistemi de kullanılmadı. Daha fazla buhar sağlamak için 8 pompa birlikte çalıştırıldı; buhar basıncı giderek yükseldi. Üstelik acil soğutma sistemi de devre dışı bırakıldığı için sıcaklık artışı önlenemedi. Bu kez reaktörde zincirleme tepkimenin durdurulmasına karar verildi ancak denetim çubukları yerlerine yerleştirilemedi. Reaktörün gücü birkaç saniye içinde 200 MW’tan 540 MW’a çıktı. Sonuçta buhar basıncı reaktör çatısının uçmasına yol açtı. Radyoaktif ve hidrojen patladı. Reaktörün kalbindeki grafit tutuştu ve yakıt parçacıkları havaya yayılmaya başladı. Reaktörün yaydığı tüm radyasyonun %25′i ilk anda geri kalanı da sekiz gün süreyle çevreyi etkiledi. Santralda bulunanlar ilk anda 400 remlik bir radyasyon aldılar (öldürücü doz 200 rem). 25 Ağustos’a kadar ölenlerin sayısı 31′i buldu. Öte yandan doğrudan radyasyon alanlar arasında kanserden binlerce kişinin öleceği ileri sürülmekteydi. Santral çevresinde 40 km yarıçapındaki daire içinde bulunanlar ortalama 12 rem radyasyonla karşılaştılar. Ertesi gün ölçülen radyasyon normalin 100.000 katıydı; iki gün sonra 500 katına düştü. 135.000 kişi çevreden boşaltılarak başka yönlere taşındı. Reaktör kalbine gereken ölçü aletleri yerleştirildikten sonra çevrenin temizlenmesi için reaktör binası 410.000 metreküp çimento ve 7.000 ton çimento kullanılarak gömüldü. Ayrıca yeraltı sularının etkilenmesini engellemek amacıyla bir tünel açılıp binanın altı betonlandı. Bir yıl sonra reaktörün iç sıcaklığı 100 dereceye düştü. Akarsuların temizlenmesi için Pripyat ve Uz ırmakları üzerine 130 filtre görevi gören baraj kuruldu. Bir yandan Kiev’e su sağlayan Dinyeper göllerinin kirlenmesi önlenirken, öte yandan yeni bir su verme sistemi oluşturuldu. Kentin tüm besin maddeleri başka yörelerden getirildi. Çevredeki 7.000 kuyu kapatıldı.
| 
